Thiếu máu sau hóa trị ung thư nên ăn gì để đỡ chóng mặt, đỡ kiệt sức?

Nếu bạn từng trải qua những ngày sau hóa trị khi mỗi bước đi đều thấy choáng váng, khi ăn một miếng cơm thôi cũng thấy nghẹn nơi cổ họng thì bạn không đơn độc. Rất nhiều bệnh nhân ung thư chia sẻ rằng họ mệt mỏi đến mức chỉ muốn nằm yên cả ngày, chẳng thiết ăn uống, chẳng còn sức làm gì.
Nhưng đằng sau sự mệt mỏi đó có một nguyên nhân rất rõ ràng: thiếu máu và thiếu dinh dưỡng sau hóa trị.

Các thuốc hóa trị có nhiệm vụ tiêu diệt tế bào ung thư nhưng đồng thời cũng làm tổn thương những tế bào lành đặc biệt là tế bào tủy xương nơi sản sinh ra hồng cầu. Khi lượng hồng cầu giảm cơ thể thiếu oxy để nuôi các cơ quan. Kết quả là bạn dễ chóng mặt, hoa mắt, kiệt sức thậm chí tim đập nhanh và ngủ cũng không sâu.

Cơ thể lúc này giống như một khu vườn vừa bị bão quét qua: mảnh đất cần được “bón lại” bằng dinh dưỡng, nước và sự chăm sóc nhẹ nhàng thì mới hồi sinh được. Vậy thiếu máu sau hóa trị ung thư nên ăn gì để đỡ chóng mặt, đỡ kiệt sức? Bài viết sau đây Dinh Dưỡng Chữa Lành sẽ có câu trả lời cụ thể cho bạn.

Vì sao sau hóa trị lại dễ thiếu máu, suy kiệt thể lực?

Sau mỗi đợt hóa trị rất nhiều người bệnh chia sẻ rằng: “Sao lần này thấy yếu hơn lần trước, đi vài bước đã hoa mắt, đứng lên là chóng mặt, cả người bủn rủn như không còn sức.” Thật ra điều đó không có nghĩa là bạn đang yếu đi mà là vì cơ thể đang phải gánh quá nhiều việc cùng một lúc vừa phải chống chọi với thuốc, vừa tự sửa chữa những tế bào bị tổn thương, vừa cố gắng duy trì sự sống của các cơ quan còn khỏe.

Nếu hình dung cơ thể như một nhà máy thì hóa trị giống như một cơn bão lớn quét qua. Cơn bão ấy quét đi cả những “công nhân” khỏe mạnh chứ không chỉ tế bào ung thư. Và khi lực lượng sản xuất trong “nhà máy” bị sụt giảm, những hệ thống quan trọng nhất của cơ thể cũng lao đao theo.

Tủy xương bị ức chế – nhà máy tạo máu hoạt động yếu đi

Tủy xương chính là nơi sản sinh ra hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu những “người vận chuyển” và “người bảo vệ” trong cơ thể. Nhưng thuốc hóa trị lại không thể phân biệt được đâu là tế bào xấu, đâu là tế bào lành. Khi đi vào máu nó tiêu diệt cả những tế bào gốc tạo máu trong tủy xương khiến quá trình sản xuất hồng cầu bị chậm lại.

Khi hồng cầu giảm lượng oxy đi nuôi các cơ quan cũng giảm theo. Đó là lý do vì sao bạn thường thấy mình yếu hơn, hay chóng mặt, tim đập nhanh. Đôi khi chỉ cần đứng lên thôi cũng thấy choáng. Bạch cầu giảm làm miễn dịch yếu hơn, dễ nhiễm trùng, còn tiểu cầu giảm lại khiến cơ thể dễ bầm tím hoặc chảy máu. 

Bữa ăn mềm, ít dầu mỡ và cay nóng giúp dạ dày thư giãn, giảm kích ứng và dễ tiêu hóa

Mỗi lần bác sĩ chỉ định xét nghiệm máu sau hóa trị chính là để kiểm tra xem “nhà máy” tạo máu của bạn còn hoạt động tốt hay không. Và khi biết điều này bạn sẽ hiểu vì sao mình cần được nghỉ ngơi, được nuôi dưỡng đúng cách để tủy xương có thể hồi phục lại.

Gan, thận phải làm việc quá sức để lọc độc tố hóa chất

Sau khi hoàn thành “nhiệm vụ tiêu diệt tế bào ung thư” hóa chất sẽ được gan và thận xử lý, lọc và thải ra ngoài. Hai cơ quan này giống như hệ thống xử lý rác thải trong cơ thể. Nhưng khi lượng “rác” quá nhiều gồm độc tố từ thuốc, tế bào chết và các chất chuyển hóa gan và thận sẽ phải hoạt động cật lực dẫn đến quá tải.

Khi đó cơ thể bạn dễ rơi vào trạng thái uể oải, không có sức, ngủ nhiều mà vẫn mệt. Nhiều người còn cảm thấy miệng đắng, buồn nôn, ăn không thấy ngon. Da dẻ có thể sạm hơn, khô hơn vì gan không kịp thải độc. 

Điều này không chỉ khiến bạn mất năng lượng mà còn ảnh hưởng đến khả năng tạo máu. Bởi gan và thận cũng tham gia vào việc tổng hợp nhiều chất quan trọng cho hồng cầu. Vì thế để phục hồi nhanh ngoài chuyện ăn uống việc “nghỉ cho gan thở giúp thận khỏe” cũng rất quan trọng.

Hệ tiêu hóa tổn thương ăn vào mà cơ thể hấp thu được rất ít

Một trong những điều khiến người bệnh khổ sở nhất sau hóa trị là chuyện ăn uống. Có người nói “nhìn thức ăn thôi là đã muốn nôn”, có người thì ăn xong lại đầy bụng, khó tiêu thậm chí tiêu chảy kéo dài. 

Lý do là vì các tế bào niêm mạc đường tiêu hóa từ miệng, thực quản đến ruột cũng bị tổn thương bởi hóa chất. Niêm mạc bị viêm, sưng, loét khiến mỗi lần ăn uống trở thành một “thử thách nhỏ”.

Bên cạnh đó các tuyến tiêu hóa cũng tiết ít enzym hơn khiến thức ăn khó được “bẻ nhỏ” và hấp thu. Hệ quả là bạn dù cố gắng ăn nhiều nhưng cơ thể vẫn thiếu chất, cân nặng giảm nhanh, sức cũng yếu dần đi. 

Đó là lý do vì sao với người sau hóa trị ăn uống không chỉ là “nạp năng lượng” mà còn phải “nuôi dưỡng nhẹ nhàng”. Thức ăn nên mềm, dễ tiêu, chia nhỏ bữa và ưu tiên những thực phẩm tự nhiên, không gây kích ứng. Cơ thể lúc này cần được nương nhẹ chứ không thể “ép” ăn theo kiểu cố nhồi nhét.

Thiếu sắt, folate, vitamin B12 các “nguyên liệu” tạo hồng cầu bị hụt

Muốn có máu mới cơ thể cần đủ “nguyên liệu” như sắt, folate (vitamin B9) và vitamin B12. Đây là ba yếu tố cực kỳ quan trọng giúp tủy xương tạo ra hồng cầu khỏe mạnh. 

Nhưng sau hóa trị đa phần người bệnh lại thiếu hụt nghiêm trọng cả ba vì hệ tiêu hóa yếu, ăn uống kém hoặc hấp thu kém. Thêm vào đó một số người còn bị mất máu âm thầm do viêm loét đường ruột khiến tình trạng thiếu máu càng nặng hơn.

Củ dền, rau xanh đậm và các loại hạt tái tạo máu và tăng năng lượng cho cơ thể.

Khi cơ thể không có đủ nguyên liệu để sản xuất hồng cầu bạn sẽ thấy mình luôn trong tình trạng mệt rã rời, đứng lên là hoa mắt, tim đập nhanh. Đầu óc thì lơ mơ, trí nhớ kém, dễ quên. 

Thậm chí chỉ cần một thay đổi nhỏ trong thời tiết cũng khiến bạn thấy “xuống sức”. Vì vậy việc bổ sung lại những dưỡng chất này qua thực phẩm hoặc dinh dưỡng chuyên biệt là cực kỳ cần thiết giúp “xưởng sản xuất hồng cầu” của bạn có thể hoạt động trở lại.

Mất ngủ, căng thẳng, lo lắng “kẻ giấu mặt” khiến cơ thể kiệt sức nhanh hơn

Có một yếu tố ít người để ý nhưng lại ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình hồi phục đó là tâm lý. Sau hóa trị cơ thể yếu đi nhưng tinh thần cũng dễ tổn thương hơn. Nhiều người sống trong cảm giác lo lắng: sợ bệnh tái phát, sợ kết quả kiểm tra, sợ những cơn mệt đột ngột ập đến. Những đêm mất ngủ nối dài khiến bạn sáng dậy mà vẫn như chưa được nghỉ.

Khi căng thẳng kéo dài cơ thể sẽ tiết ra nhiều hormone stress như cortisol và adrenalin. Hai loại hormone này khiến tim đập nhanh, huyết áp dao động, đồng thời ức chế quá trình tái tạo tế bào và sản xuất máu. Bạn có thể nằm 8 tiếng nhưng vẫn cảm giác mệt như chưa ngủ, tinh thần dễ cáu gắt, cơ bắp nặng nề.

Đây chính là “kẻ giấu mặt” khiến cơ thể càng ngày càng kiệt sức. Vì vậy trong giai đoạn này bạn cần học cách buông nhẹ tâm trí, tập trung vào hơi thở, nghe những bản nhạc êm dịu hoặc thiền nhẹ trước khi ngủ. Một giấc ngủ sâu đôi khi còn quý hơn cả một bữa ăn đầy đủ vì đó là lúc cơ thể được thật sự chữa lành từ bên trong.

Chế độ ăn cho người thiếu máu sau hóa trị vừa bổ máu, vừa dễ tiêu hóa

Sau hóa trị cơ thể giống như một khu vườn vừa trải qua giông bão đất yếu, rễ mỏng và cần được hồi phục từng chút một. Lúc này, điều quan trọng nhất không phải là “ăn nhiều” mà là ăn đúng và ăn dịu dàng với cơ thể. 

Bữa ăn cho người sau hóa trị cần giúp máu được nuôi trở lại gan thận được nghỉ, ruột được hồi sinh và tâm trạng được xoa dịu. Một bữa ăn đúng lúc này không chỉ là nguồn dinh dưỡng mà còn là một “liều thuốc” giúp bạn tìm lại năng lượng sống mỗi ngày.

Thực phẩm giúp tái tạo máu, tăng sức

Nếu bạn đang thường xuyên chóng mặt, hoa mắt, da tái nhợt đó là dấu hiệu rõ ràng của việc thiếu máu. Để cơ thể có thể tự “làm lại máu” bạn cần cung cấp đủ nguyên liệu cho quá trình đó và phần lớn đều có sẵn trong những thực phẩm rất gần gũi quanh ta.

Rau xanh đậm như rau dền, cải bó xôi, cần tây hay rau ngót là lựa chọn tuyệt vời vì chúng chứa nhiều folate và sắt thực vật.  Hai yếu tố không thể thiếu để tủy xương tạo hồng cầu. Nếu sợ vị tanh hoặc khó ăn bạn có thể luộc sơ, xay cùng táo hoặc dưa leo thành sinh tố xanh vừa mát vừa dễ hấp thu.

Bên cạnh đó các loại củ quả có màu đỏ như củ dền, cà rốt, lựu, táo đỏ được xem là “thực phẩm của máu”. Màu đỏ tự nhiên của chúng đến từ các hoạt chất chống oxy hóa như betanin, anthocyanin giúp tăng sản sinh hồng cầu và cải thiện tuần hoàn. Một ly nước ép củ dền, cà rốt, táo đỏ mỗi ngày không chỉ giúp máu lưu thông tốt hơn mà còn khiến da dẻ hồng hào, tươi sáng trở lại.

Cháo ấm, rau củ tươi bổ sung vitamin, phục hồi sức khỏe, cải thiện tuần hoàn máu tự nhiên.

Nếu bạn sợ lạnh bụng hãy dùng củ dền hoặc cà rốt nấu canh, nấu cháo. Cách chế biến ấm nóng giúp dạ dày dễ chịu hơn nhiều so với nước ép lạnh.
Ngoài ra ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, yến mạch, đậu lăng hay đậu đỏ cũng là nguồn cung vitamin nhóm B và magie quý giá giúp ổn định đường huyết và duy trì năng lượng suốt ngày dài. Khi cơ thể mệt bạn có thể thay cơm trắng bằng cháo gạo lứt hoặc sữa hạt yến mạch vừa dễ tiêu vừa bổ dưỡng.

Đừng quên bổ sung thêm các loại hạt và quả béo tốt như hạnh nhân, óc chó, hạt sachi, hạt chia. Những loại hạt này chứa omega-3 và vitamin E, giúp giảm viêm, tăng đàn hồi mạch máu và nuôi dưỡng tế bào máu khỏe mạnh. Một nắm nhỏ mỗi ngày thôi cũng có thể thay đổi rõ rệt cảm giác mệt mỏi mà bạn đang chịu đựng.

Thực phẩm giúp phục hồi miễn dịch, giảm tác dụng phụ

Sau mỗi đợt hóa trị, hệ miễn dịch thường suy yếu nghiêm trọng. Đây là lý do nhiều người dễ bị cảm, nhiễm trùng hoặc viêm niêm mạc miệng, ruột. Để cơ thể chống chọi tốt hơn, bạn cần “dựng lại hàng rào bảo vệ tự nhiên” bằng những thực phẩm có khả năng kích hoạt miễn dịch mạnh mẽ.

Trong số đó, nấm linh chi và tảo nâu Fucoidan là hai cái tên được nghiên cứu rộng rãi. Hoạt chất Fucoidan trong tảo nâu Okinawa có khả năng kích hoạt tế bào NK “những chiến binh diệt tự nhiên” trong cơ thể giúp nhận diện và loại bỏ tế bào lạ trước khi chúng trở thành mầm bệnh. Kết hợp cùng Beta-glucan từ nấm linh chi, hệ miễn dịch được phục hồi nhanh hơn, tình trạng viêm giảm đáng kể.
Khi các phản ứng viêm được kiểm soát cơ thể sẽ ít mệt hơn, ngủ sâu hơn, và da dẻ cũng sáng khỏe hơn.

Ngoài ra, Đông trùng hạ thảo và Curcumin nano là hai “người bạn vàng” cho người sau hóa trị. Đông trùng chứa Cordycepin, hoạt chất giúp tế bào tạo năng lượng ATP, tái tạo mô tổn thương đồng thời giúp gan thận lọc độc hiệu quả hơn. Curcumin nano lại có khả năng kháng viêm mạnh, bảo vệ tế bào lành khỏi gốc tự do đồng thời giúp tăng hấp thu sắt và vitamin B12 hai yếu tố thiết yếu cho việc tái tạo máu. Nếu bạn cảm thấy mình quá yếu để ăn nhiều, chỉ cần một ly Nutri OPT mỗi sáng chứa cả Fucoidan, Curcumin nano, Cordycepin, Beta-glucan đã đủ để giúp cơ thể có nền tảng miễn dịch tốt hơn mà không lo nặng bụng.

Thêm vào đó những thực phẩm giàu lợi khuẩn như sữa chua, kim chi hoặc nước uống lên men tự nhiên cũng rất hữu ích. Khi ruột khỏe quá trình hấp thu dinh dưỡng mới hiệu quả và cơ thể mới có thể phục hồi thật sự. Đừng quên rằng 70% hệ miễn dịch nằm ở ruột nên nuôi ruột khỏe cũng chính là nuôi lại sức đề kháng.

Thực phẩm nên hạn chế để tránh “làm mệt” thêm cơ thể

Sau hóa trị gan và thận vốn đã yếu, nên bất kỳ thực phẩm nào khiến chúng phải làm việc quá sức đều nên được hạn chế.

• Trước hết là đường tinh luyện, nước ngọt, bánh kẹo, đồ chiên rán và thực phẩm đóng hộp. Những món này làm tăng viêm, khiến cơ thể acid hóa, cản trở quá trình tái tạo tế bào. 
• Nhiều người tưởng rằng uống sữa bò sẽ tốt nhưng thực ra sữa động vật chứa nhiều chất béo bão hòa, có thể gây đầy bụng, khó tiêu hãy thay bằng sữa hạt hoặc sữa yến mạch nhẹ nhàng hơn.
• Bên cạnh đó bạn cũng nên tạm thời tránh rượu bia, cà phê và các chất kích thích. Chúng làm gan phải lọc độc nhiều hơn dễ gây mất ngủ và khiến máu lưu thông kém.
• Riêng với thịt đỏ nhiều mỡ nên dùng ở mức rất hạn chế. Lúc này hệ tiêu hóa của bạn không đủ men để xử lý các loại protein phức tạp. Thay vào đó hãy ưu tiên cá hấp, đậu hũ, đạm thực vật hoặc thịt trắng (gà, vịt bỏ da) vừa nhẹ vừa dễ hấp thu.

Hãy nhớ rằng ăn đúng giúp cơ thể có sức còn ăn sai sẽ khiến quá trình phục hồi kéo dài gấp đôi.

Lời nhắn nhỏ

Nếu trước đây bạn từng ăn kiêng quá mức chỉ ăn rau luộc và cháo trắng vì sợ “nuôi tế bào ung thư” thì giờ là lúc nên thay đổi. Cơ thể sau hóa trị giống như mảnh đất đã cạn dinh dưỡng nếu không “bón lại” bằng dưỡng chất sạch và lành, cây sẽ không thể ra lá non.
Ăn uống đúng không chỉ giúp bạn khỏe hơn mà còn giúp tinh thần phấn chấn, có năng lượng để tiếp tục hành trình hồi phục phía trước.

Những thói quen giúp người bệnh nhanh hồi phục sau hóa trị

Sau hóa trị việc hồi phục không chỉ đến từ thuốc hay thực phẩm mà còn đến từ những việc nhỏ bạn làm mỗi ngày. Cơ thể con người có khả năng tự chữa lành rất kỳ diệu chỉ cần bạn cho nó đủ thời gian, đủ dưỡng chất và một chút yêu thương đúng cách.

Dưới đây là những thói quen đơn giản nhưng lại có sức mạnh lớn giúp cơ thể tái tạo máu, thải độc nhẹ nhàng và lấy lại sức sống sau những ngày điều trị mệt mỏi:

Ngủ đủ, ngủ sâu để cơ thể tự tái tạo lại máu

Giấc ngủ là thời điểm vàng để cơ thể chữa lành. Khi bạn ngủ sâu, gan, thận và tủy xương được “nghỉ ngơi” và bắt đầu quá trình tái tạo máu. 

Hãy cố gắng đi ngủ trước 22h, tránh dùng điện thoại hoặc xem tin tức buồn trước giờ ngủ. Chỉ cần ngủ ngon một vài đêm bạn sẽ cảm nhận rõ cơ thể khỏe hơn, tinh thần nhẹ nhõm hơn.

Duy trì vận động nhẹ để máu được lưu thông, tâm được thư giãn

Sau hóa trị nhiều người sợ vận động vì sợ mất sức. Nhưng thật ra chỉ cần đi bộ 15-20 phút mỗi ngày, tập vài động tác hít thở hoặc yoga nhẹ cơ thể sẽ ấm lên, máu lưu thông tốt hơn. Khi máu được “chạy đều” tim, gan và thận cũng làm việc dễ hơn, cảm giác mệt mỏi giảm đi rõ rệt.

Giữ tinh thần an lành vì tâm khỏe thì thân mới hồi phục

Căng thẳng và sợ hãi là “độc tố” khó thấy nhất. Hãy cho phép mình được yếu, được nghỉ, được khóc nếu cần rồi sau đó nhẹ nhàng quay lại với niềm tin. Mỗi buổi sáng bạn có thể hít sâu, nói thầm với cơ thể rằng: “Cảm ơn vì vẫn đang cùng tôi đi tiếp.” Khi tâm bình an cơ thể sẽ tự chữa lành mạnh mẽ hơn bạn nghĩ.

Uống đủ nước, hít thở sâu để thải độc tự nhiên

Nước là người bạn thân nhất của gan và thận. Uống từng ngụm nhỏ trong ngày, kết hợp thở sâu 3-5 lần mỗi giờ sẽ giúp máu được oxy hóa tốt hơn, các tế bào được “rửa trôi” độc tố nhẹ nhàng. 

Đừng coi nhẹ điều nhỏ này nhiều người chỉ nhờ duy trì thói quen uống đủ nước mà da sáng hơn người nhẹ nhõm hẳn ra.

Giải pháp dinh dưỡng chuyên biệt giúp phục hồi nhanh sau hóa trị

Bên cạnh thói quen sống lành người sau hóa trị rất cần một nguồn dinh dưỡng an toàn, dễ hấp thu và đủ chất để tái tạo lại những gì cơ thể đã mất.

Lúc này việc lựa chọn sản phẩm phù hợp không chỉ giúp bạn phục hồi nhanh hơn mà còn giảm tác dụng phụ, cải thiện giấc ngủ và mang lại cảm giác khỏe khoắn từ bên trong.

Dưới đây là ba giải pháp dinh dưỡng chuyên biệt đang được nhiều người bệnh tin dùng và đạt hiệu quả tốt.

Nutri OPT – nguồn dinh dưỡng trọn vẹn, nhẹ mà đủ cho người sau hóa trị

Nutri OPT là giải pháp dinh dưỡng tối ưu giúp người sau hóa trị phục hồi nhanh hơn. Chỉ với một ly mỗi ngày bạn đã bổ sung đủ đạm thực vật tinh khiết cùng Fucoidan, Cordycepin, Curcumin nano và Beta-glucan – 4 hoạt chất giúp tái tạo tế bào, tăng miễn dịch và giảm tác dụng phụ của hóa trị. Dễ tiêu, thơm nhẹ, không gây nặng bụng phù hợp cho cả những ngày cơ thể yếu nhất.

Cao Đông Trùng Tinh Chất Curcumin giúp tiêu hóa khỏe, gan thận nhẹ, cơ thể bớt mệt

Sản phẩm chứa Đông trùng hạ thảo tinh chất Curcumin và các thảo dược hồi phục gan ruột giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và giảm viêm toàn thân. Uống đều 1-2 lần mỗi ngày giúp ngủ sâu, ăn ngon và “thổi lại sức sống” cho người đang yếu mệt sau điều trị.

KenGen Fucoidan tái tạo tế bào lành và phục hồi miễn dịch tự nhiên

KenGen Fucoidan được nhập khẩu từ Nhật Bản chứa Fucoidan tinh khiết, Beta-glucan và vitamin thực vật giúp kích hoạt tế bào miễn dịch NK, bảo vệ tế bào lành và giảm tác dụng phụ hóa trị. Nhiều người dùng nhận thấy sau 2-4 tuần, cơ thể nhẹ hơn, da hồng hào hơn và giấc ngủ sâu hơn đó là dấu hiệu cơ thể đang hồi phục thật sự.

Kết bài

Đi qua hóa trị là hành trình không dễ dàng nhưng bạn đã làm được điều khó nhất: bạn đã vượt qua. Bây giờ là lúc học cách yêu lại cơ thể ăn chậm hơn, ngủ sớm hơn, hít thở sâu hơn, và biết ơn từng hơi thở mình còn có. Dinh dưỡng và lối sống lành chính là nền tảng giúp bạn không chỉ “sống sót” mà còn “sống khỏe”.

Nếu bạn cần được hướng dẫn chi tiết hơn về chế độ ăn hoặc muốn được tư vấn cụ thể về liệu trình dinh dưỡng Nutri OPT,  Cao Đông Trùng, Fucoidan KenGen hãy liên hệ với đội ngũ Dinh Dưỡng Chữa Lành qua hotline 0943.133.155 – 0989.727.758. Chúng tôi sẽ đồng hành cùng bạn để hành trình sau hóa trị không còn cô đơn, mà đầy ắp hy vọng và sức sống mới.