9 dấu hiệu ung thư tuyến giáp quan trọng và tất cả những gì bạn cần biết

Việc tình cờ phát hiện một khối u ở vùng cổ có thể gây ra nhiều lo lắng. Tuy nhiên, đối với các bệnh lý tuyến giáp, có hai sự thật quan trọng mà bạn cần biết để giữ tinh thần bình tĩnh: thứ nhất, phần lớn các nhân hay u tuyến giáp là lành tính; thứ hai, ngay cả khi được chẩn đoán là ung thư tuyến giáp, đây là một trong những loại ung thư có tiên lượng tốt nhất và khả năng chữa khỏi rất cao nếu được phát hiện sớm. Việc trang bị kiến thức để nhận biết các dấu hiệu ung thư tuyến giáp và hiểu rõ về bệnh lý này chính là bước đi chủ động và quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe của bạn.

Ung thư tuyến giáp là gì?

Để hiểu về bệnh, trước hết chúng ta cần biết về tuyến giáp. Tuyến giáp là một tuyến nội tiết có hình con bướm, nằm ở phía trước cổ, ngay dưới sụn giáp (thường gọi là “trái cấm” ở nam giới). Chức năng chính của nó là sản xuất các hormone (T3 và T4) có vai trò điều hòa quá trình trao đổi chất của cơ thể, ảnh hưởng đến nhịp tim, nhiệt độ cơ thể, và nhiều hoạt động quan trọng khác.

Ung thư tuyến giáp xảy ra khi các tế bào trong tuyến giáp bắt đầu phát triển một cách bất thường, không thể kiểm soát, hình thành nên các khối u ác tính. Có nhiều loại ung thư tuyến giáp khác nhau, nhưng phổ biến nhất là:

• Ung thư tuyến giáp thể nhú (Papillary): chiếm khoảng 80% các trường hợp, phát triển chậm và có tiên lượng rất tốt.
• Ung thư tuyến giáp thể nang (Follicular): chiếm khoảng 10-15%, cũng có tiên lượng tốt nhưng có xu hướng di căn xa hơn thể nhú.
• Ung thư tuyến giáp thể tủy (Medullary): hiếm gặp hơn (khoảng 2-4%), có thể liên quan đến yếu tố di truyền.
• Ung thư tuyến giáp thể bất sản (Anaplastic): rất hiếm gặp nhưng là thể ác tính nhất và khó điều trị nhất.

9 dấu hiệu ung thư tuyến giáp bạn không nên bỏ qua

Mặc dù nhiều trường hợp không có triệu chứng ở giai đoạn đầu, nhưng khi khối u phát triển, nó có thể gây ra các dấu hiệu và triệu chứng tại chỗ.

1. Xuất hiện khối u hoặc cục u ở vùng cổ

Đây là dấu hiệu ung thư tuyến giáp phổ biến và dễ nhận biết nhất. Bạn có thể tự sờ thấy hoặc nhìn thấy một khối u ở phía trước cổ. Đặc điểm của khối u này thường là:

• Không gây đau.
• Cứng, chắc và có thể di động kém.
• Di chuyển lên xuống khi bạn nuốt nước bọt. Điều quan trọng cần nhắc lại là hơn 90% các nhân tuyến giáp là lành tính. Tuy nhiên, bất kỳ khối u nào mới xuất hiện ở cổ cũng cần được bác sĩ thăm khám để đánh giá.

2. Sưng vùng cổ hoặc nổi hạch cổ

Ngoài một khối u đơn độc, đôi khi bạn có thể cảm thấy vùng cổ bị sưng lên một cách rõ rệt. Đây có thể là do khối u đã phát triển lớn hoặc do ung thư đã lan đến các hạch bạch huyết ở vùng cổ, làm cho các hạch này sưng to và có thể sờ thấy được.

3. Khàn giọng hoặc thay đổi giọng nói kéo dài

Giọng nói của chúng ta được điều khiển bởi dây thanh âm, và dây thần kinh chi phối dây thanh âm (dây thần kinh quặt ngược thanh quản) nằm ngay sát phía sau tuyến giáp. Khi khối u tuyến giáp phát triển lớn hoặc xâm lấn, nó có thể chèn ép hoặc làm tổn thương dây thần kinh này, dẫn đến tình trạng khàn giọng, giọng nói yếu đi hoặc thay đổi tông giọng kéo dài hơn 2 tuần mà không liên quan đến viêm họng hay cảm lạnh.

4. Khó nuốt hoặc cảm giác vướng ở cổ

Tương tự như dây thần kinh thanh quản, thực quản (ống dẫn thức ăn) cũng nằm ngay phía sau tuyến giáp. Một khối u ở thùy sau của tuyến giáp có thể phát triển và đè vào thực quản, gây ra cảm giác khó nuốt, nuốt vướng, hoặc cảm giác như có vật gì đó kẹt lại trong cổ họng.

5. Khó thở hoặc thở rít

Đây là một dấu hiệu ung thư tuyến giáp ít gặp hơn nhưng lại mang tính cảnh báo cao. Khi khối u phát triển rất lớn và chèn ép vào khí quản (đường thở), nó có thể gây ra tình trạng khó thở, đặc biệt là khi nằm ngửa. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể nghe thấy tiếng thở rít (stridor).

6. Đau ở phía trước cổ, có thể lan lên tai

Mặc dù phần lớn các khối u tuyến giáp không đau, nhưng một số ít trường hợp, đặc biệt là các khối u phát triển nhanh hoặc thể ung thư kém biệt hóa, có thể gây ra cảm giác đau âm ỉ ở phía trước cổ. Cơn đau này đôi khi có thể lan lên vùng hàm hoặc tai.

7. Ho mãn tính không do cảm lạnh

Tương tự như triệu chứng khó thở, việc khối u chèn ép hoặc kích thích khí quản cũng có thể gây ra tình trạng ho khan kéo dài mà không tìm ra nguyên nhân từ các bệnh lý hô hấp thông thường.

8. Sụt cân không rõ nguyên nhân (hiếm gặp)

Sụt cân không chủ đích thường không phải là một dấu hiệu ung thư tuyến giáp ở giai đoạn sớm. Nó thường chỉ xuất hiện khi bệnh đã ở giai đoạn tiến triển, di căn xa, khi các tế bào ung thư tiêu tốn quá nhiều năng lượng của cơ thể.

9. Mệt mỏi kéo dài (hiếm gặp)

Cũng như sụt cân, mệt mỏi cực độ thường là dấu hiệu của bệnh ung thư giai đoạn muộn. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, ung thư có thể ảnh hưởng đến chức năng sản xuất hormone của tuyến giáp, gây ra suy giáp và dẫn đến mệt mỏi.

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ chính

Nguyên nhân chính xác gây ra hầu hết các trường hợp ung thư tuyến giáp vẫn chưa được làm rõ. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đã xác định được một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

1. Tiếp xúc với bức xạ

Việc tiếp xúc với bức xạ ion hóa ở liều lượng cao, đặc biệt là xạ trị vào vùng đầu và cổ trong thời thơ ấu, là yếu tố nguy cơ rõ ràng nhất.

2. Tiền sử gia đình và yếu tố di truyền

Nếu trong gia đình có người thân (cha mẹ, anh chị em) mắc ung thư tuyến giáp, nguy cơ của bạn sẽ cao hơn. Một số hội chứng di truyền hiếm gặp cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

3. Giới tính và tuổi tác

Phụ nữ có nguy cơ mắc ung thư tuyến giáp cao gấp 3 lần nam giới. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp nhất ở phụ nữ trong độ tuổi 40-50 và nam giới ở độ tuổi 60-70.

4. Chế độ ăn thiếu hoặc thừa i-ốt

I-ốt là vi chất cần thiết để tuyến giáp sản xuất hormone. Một chế độ ăn thiếu hụt i-ốt kéo dài có thể dẫn đến bướu cổ và làm tăng nguy cơ ung thư tuyến giáp thể nang. Ngược lại, nạp quá nhiều i-ốt cũng có thể không tốt.

5. Tiền sử mắc các bệnh tuyến giáp lành tính

Những người có tiền sử bị bướu cổ đa nhân, viêm tuyến giáp Hashimoto có thể có nguy cơ cao hơn một chút.

Chẩn đoán ung thư tuyến giáp như thế nào?

Khi bạn đến gặp bác sĩ với một khối u ở cổ, một quy trình chẩn đoán chuẩn sẽ được thực hiện để xác định bản chất của khối u.

1. Thăm khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ hỏi về bệnh sử, các triệu chứng bạn gặp phải và thăm khám vùng cổ để đánh giá kích thước, mật độ, sự di động của khối u và các hạch lân cận.
2. Siêu âm tuyến giáp: Đây là phương pháp chẩn đoán hình ảnh đầu tay và quan trọng nhất. Siêu âm giúp bác sĩ quan sát rõ các đặc điểm của nhân giáp như kích thước, cấu trúc (đặc hay nang), bờ viền, có vôi hóa hay không… Từ đó, bác sĩ có thể phân loại nguy cơ ác tính của nhân giáp.
3. Xét nghiệm máu: Xét nghiệm này chủ yếu để kiểm tra chức năng tuyến giáp (nồng độ hormone TSH, T3, T4). Hầu hết bệnh nhân ung thư tuyến giáp có chức năng giáp bình thường. Xét nghiệm này không dùng để chẩn đoán ung thư, ngoại trừ việc đo nồng độ Calcitonin trong máu để tầm soát ung thư tuyến giáp thể tủy.
4. Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA): Đây là “tiêu chuẩn vàng” để xác định một nhân giáp là lành tính hay ác tính. Bác sĩ sẽ dùng một cây kim rất nhỏ, dưới hướng dẫn của siêu âm, để chọc vào nhân giáp và hút ra một ít tế bào. Mẫu tế bào này sau đó sẽ được gửi đến phòng giải phẫu bệnh để các bác sĩ quan sát dưới kính hiển vi và đưa ra chẩn đoán cuối cùng.

Các phương pháp điều trị ung thư tuyến giáp hiện nay

Phương pháp điều trị sẽ phụ thuộc vào loại ung thư, kích thước khối u, giai đoạn bệnh và tình trạng sức khỏe của bệnh nhân.

1. Phẫu thuật

Đây là phương pháp điều trị chính và quan trọng nhất. Bác sĩ có thể cắt bỏ một thùy tuyến giáp (nếu khối u nhỏ, nguy cơ thấp) hoặc cắt bỏ toàn bộ tuyến giáp. Nạo vét hạch cổ cũng có thể được thực hiện nếu ung thư đã di căn hạch.

2. Liệu pháp i-ốt phóng xạ (RAI)

Sau khi phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến giáp, bệnh nhân có thể được chỉ định uống một liều i-ốt phóng xạ. Vì chỉ có tế bào tuyến giáp mới hấp thụ i-ốt, nên i-ốt phóng xạ sẽ đi đến và tiêu diệt bất kỳ mô giáp bình thường hoặc tế bào ung thư nào còn sót lại trong cơ thể.

3. Liệu pháp hormone tuyến giáp

Sau khi cắt bỏ tuyến giáp, cơ thể sẽ không còn sản xuất hormone giáp. Bệnh nhân sẽ cần uống hormone thay thế (levothyroxine) mỗi ngày trong suốt phần đời còn lại. Liệu pháp này có hai mục đích: bù đắp lượng hormone thiếu hụt cho cơ thể và ức chế hormone TSH của tuyến yên, ngăn ngừa TSH kích thích các tế bào ung thư còn sót lại phát triển.

4. Các liệu pháp khác

Xạ trị chiếu ngoài và hóa trị rất ít khi được sử dụng, thường chỉ dành cho các trường hợp ung thư giai đoạn muộn, thể ác tính cao hoặc không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác. Liệu pháp nhắm trúng đích là một hướng điều trị mới cho các ca bệnh tiến triển có đột biến gen phù hợp.

Dinh dưỡng và lối sống hỗ trợ sức khỏe tuyến giáp

Một lối sống và chế độ dinh dưỡng cân bằng có thể giúp hỗ trợ sức khỏe tuyến giáp và quá trình phục hồi của cơ thể. Để có một chế độ dinh dưỡng tốt cho tuyến giáp, bạn nên lưu ý các điểm sau:

• Đảm bảo đủ i-ốt, không thừa không thiếu: Nguồn cung cấp i-ốt tốt nhất là muối i-ốt, hải sản (cá biển, tôm), rong biển và các sản phẩm từ sữa.
• Chú trọng selen và kẽm: Hai vi chất này đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi hormone T4 (dạng không hoạt động) thành T3 (dạng hoạt động). Các nguồn thực phẩm giàu selen và kẽm bao gồm hạt Brazil, hải sản, thịt, trứng, các loại đậu.
• Hạn chế ăn rau họ cải sống với số lượng lớn: Các loại rau như bắp cải, bông cải xanh, cải xoăn chứa Goitrogens, một chất có thể cản trở sự hấp thụ i-ốt. Tuy nhiên, tác dụng này sẽ giảm đi đáng kể khi rau được nấu chín và việc tiêu thụ ở mức độ vừa phải hoàn toàn không gây hại.
• Tăng cường thực phẩm chống viêm: Một chế độ ăn giàu rau củ quả, chất béo lành mạnh (từ quả bơ, dầu ô liu, các loại hạt) và protein nạc giúp giảm tình trạng viêm toàn thân, có lợi cho sức khỏe nói chung.

Lời kết

Ung thư tuyến giáp, dù mang tên gọi đáng lo ngại, nhưng lại là một trong những bệnh ung thư có tiên lượng lạc quan nhất. Các dấu hiệu ung thư tuyến giáp có thể được nhận biết thông qua việc tự kiểm tra và lắng nghe cơ thể. Điều quan trọng nhất là không nên hoảng sợ khi phát hiện khối u ở cổ, mà hãy bình tĩnh đến gặp bác sĩ để được thăm khám và chẩn đoán chính xác. Với sự phát triển của y học hiện đại, hầu hết bệnh nhân ung thư tuyến giáp đều có thể được chữa khỏi hoàn toàn và tiếp tục tận hưởng một cuộc sống khỏe mạnh, trọn vẹn.